Son Tüketim Tarihi (STT) ile Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi (TETT) aynı şeyi söylemez. Tarım ve Orman Bakanlığına göre STT, kısa sürede bozulabilen ve sağlık açısından risk oluşturabilen gıdalarda kullanılır; tarihi geçmiş ürün tüketilmemelidir. TETT ise ürünün kendine özgü kalite özelliklerini koruduğu döneme ilişkindir. Etiketteki tarih türünü, ambalajı ve belirtilen saklama koşulunu birlikte okuyun; bu rehber ürün başına güvenlik kararı veya saklama süresi üretmez.
Tarih alanını bulup kısaltmayı kontrol edin
Ambalajdaki tarih bilgisi ön yüzde, arka etikette, kapak çevresinde veya paketin dikiş/katlama bölgesinde basılmış olabilir. Ürünü çevirerek yalnızca rakamı değil, tarih bilgisinin yanındaki ifadeyi de okuyun. “Son Tüketim Tarihi” ile “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi” açıklamalarının yanındaki tarih; lot/parti kodu veya üretim tarihiyle karışabilir. Yazı silik, üstü kapalı ya da hangi tarihin ne anlattığı anlaşılmıyorsa satın almadan önce mağazadan ya da üretici iletişim kanalından net bilgi isteyin.
Tarih türünü anlamak için tek başına rakam biçimine güvenmeyin. Gün/ay/yıl sıralaması, ambalajın diline ve basımına göre okunmalıdır. Nokta, eğik çizgi veya tire gibi ayraçlar da tarihin ne olduğunu tek başına açıklamaz. Etiketin geri kalanında saklama koşulu, lot numarası ve varsa açıldıktan sonra kullanım bilgisi bulunabilir; tarih alanını bunlardan koparıp yorumlamayın. Ürün farklı bir ülkeden gelmişse Türkçe zorunlu bilgileri taşıyan etiket ekini de okuyun.
STT ile TETT kararını birbirine karıştırmayın
Bakanlığın 3 Şubat 2026 tarihli tüketici bilgilendirmesi, STT’yi et, süt ve balık gibi çabuk bozulabilen gıdalarla örneklendiriyor. Bakanlık STT’si geçen gıdaların güvenilir olmayan gıda kabul edildiğini ve tüketilmemesi gerektiğini; satışının da yasak olduğunu bildiriyor. Bu nedenle STT, yalnızca mağazadaki fiyat indirimiyle esneyen bir öneri tarihi değildir. Ürünü daha sonra kullanırım diyerek STT sonrasına plan yapmayın.
TETT ise bakliyat, makarna, bisküvi ve konserve gibi ürünlerde görülebilen bir kalite tarihidir. Bakanlık, etikette yazan koşullarda saklanmış ve ambalaj bütünlüğü korunmuş bir üründe TETT’nin geçmiş olmasının tek başına mikrobiyolojik bozulma veya zarar anlamına gelmediğini belirtir. Bu bilgi bütün paketlere koşulsuz tüketim izni vermez. Ambalajı hasarlıysa, saklama şartı bilinmiyorsa veya ürün talimatı başka bir sınır koyuyorsa tarihi tek başına yeterli kabul etmeyin.
Etiket talimatını tarih bilgisiyle birlikte okuyun
STT/TETT dışında etikette “serin yerde saklayınız”, “buzdolabında muhafaza ediniz” veya benzeri özel muhafaza koşulları bulunabilir. Yazıda belirli bir sıcaklık ya da gün sayısı verilmiyorsa kendiniz sayı eklemeyin. Ürünün türü ve üretici tarafından belirtilen şartlar değişebilir; tarihin geçerliliğini de ürünün bu talimatlara göre saklanmış olması etkiler. Alışverişte soğutucu vitrinin çalışmadığını veya ambalajın zarar gördüğünü fark ederseniz ürünü seçmeyin.
Paketi açtıktan sonra etiketin kullanım/muhafaza yönergesi varsa, bunu da tarih alanına ek olarak izleyin. Her ambalaj açıldıktan sonra aynı sürede tüketilir gibi genel bir kural bu rehberde kurulmamıştır. Bir saklama süresi üreticinin etiketinde veya güncel resmî yönlendirmede açıkça yazmıyorsa, başka bir ürünün süresini buna taşımayın. Talimatı okunmayan ya da kayıp ürünlerde satıcıdan/üreticiden bilgi almadan tahminle hareket etmeyin.
Alışverişte yakın tarihli ürünü kullanım planına bağlayın
İndirimli etiketi görünce önce ürünün tarih türüne, sonra evde ne zaman kullanacağınıza bakın. Bir sonraki alışveriş veya öğün planınız, ürünün etiketindeki tarihten sonra kalıyorsa STT ürünü sepete koymayın. TETT ürününde ise bakanlığın açıkladığı paket bütünlüğü ve saklama koşullarını değerlendirin; evinizde gereken saklama alanı yoksa büyük paket veya çoklu alım yapmayın. Tarih türü, fiyat avantajından önce kontrol edilecek bir seçim ölçütüdür.
| Etikette görülen tür | Önce sorulacak soru | Alışverişte pratik karar |
|---|---|---|
| STT | Planlanan kullanım tarihi, STT’den önce mi? | STT sonrasına tüketim planı kurmayın |
| TETT | Paket bütün mü ve etiket koşulunda mı saklanmış? | Bu bilgileri ürün özelinde kontrol edin; otomatik güvenlik varsaymayın |
| Okunmayan/karışık tarih | Hangi tarih alanı ve hangi ürüne ait? | Satın almadan önce doğrulatın |
Varsayımsal örnekte tarihin planı nasıl değiştirdiğini görün
İki aynı yoğurt paketinden birinin STT’si 28 Eylül, diğerinin 4 Ekim olsun ve alışverişi 27 Eylül’de yaptığınızı varsayalım. Evde tüketim planınız 29 Eylül’de başlayacaksa ilk paketi bu tarihten sonra kullanmaya göre seçemezsiniz; STT geçen ürünü tüketmeme yönlendirmesi geçerlidir. TETT yazan kuru bir üründe ise aynı karar tablosu otomatik uygulanmaz; ambalajın sağlamlığı, etiketin saklama koşulu ve ürünün planlanan kullanım biçimi ayrıca okunur. Örnek tarihler ve ürünler varsayımsaldır, gerçek ürün tavsiyesi değildir.
İki kampanya paketini karşılaştırırken en erken tarihi, alacağınız toplam miktarı ve evdeki saklama imkânını küçük bir notta birleştirin. “İki tane al, fiyatı düşsün” hesabı, iki paketin de zamanında kullanılacağı anlamına gelmez. TETT kalite tarihidir diye her koşulda tüketim kararı vermek de doğru değildir; özellikle saklama zinciri veya ambalaj durumu bilinmiyorsa ürün özelinde resmî bilgiye başvurun. Tarihi tüketim planıyla eşleştiren başka alışveriş konuları için Alışveriş Tüyoları rehberlerini inceleyebilirsiniz.
Kasada ve evde kullanabileceğiniz kısa kontrol
- Tarihin yanında STT mi TETT mi yazıyor?
- Tarih, lot kodundan ve üretim tarihinden ayırt edilebiliyor mu?
- Ambalaj sağlam mı; satış yerinde etiketin istediği muhafaza koşulu görülüyor mu?
- Ürünü planladığım kullanım tarihine kadar etiketteki koşullara uygun saklayabilir miyim?
- Ürünle ilgili özel talimat varsa, alışveriş notuma aldım mı?
Şüpheli, okunmayan veya saklama koşulu bozulmuş olabilecek gıdada tarihin türünü tek başına karar ölçütü yapmayın. Güncel açıklama için Tarım ve Orman Bakanlığının STT ve TETT bilgilendirmesini ve ürünün kendi etiketini esas alın.
Birden fazla aynı ürünü alırken paketlerin tarihini tek tek karşılaştırın; aynı marka ve ürün çeşidi olması tarihlerin aynı olduğu anlamına gelmez. Rafın ön sırasındaki ürün ile arkadaki ürün farklı parti veya tarihe sahip olabilir. Elinizdeki paketin üzerindeki bilgiye bakın, başka ambalajdan okuduğunuz tarihi kendi ürününüze taşımayın. Ürünün tarihini okunaklı bulamadıysanız, satıcıdan yeni paket göstermesini isteyebilir veya üreticiyle iletişime geçebilirsiniz. Bu kontrol özellikle çoklu paket alımında hangi paketin önce kullanılacağını belirlemenize yardım eder; ürünün saklama şartlarına uyulduğu varsayımını kurmaz.
Kampanya rafında son kullanma tarihine göre indirim etiketi görürseniz, fiyatın düşük olmasını tarih türünün yerine koymayın. Önce ürünün STT mi TETT mi taşıdığını, sonra planlanan kullanım zamanını ve paketin satış koşullarını okuyun. STT geçen bir ürünü indirimli olması tüketilebilir hale getirmez. TETT ürününde de tarih açıklamasının anlattığı kalite süresi ile ürünün nasıl saklandığı ayrı bilgiler olarak kalır. Satıcı açıklaması ile ambalaj üzerindeki tarih farklı görünüyorsa, satın almadan önce doğru ürünü ve tarihi teyit edin.
Kaynaklar
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Son Tüketim Tarihi ve Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi Birbiriyle Karıştırılmamalıdır (erişim: 27.09.2026)
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Gıda Etiketlerinde Raf Ömrü Bilgisi (erişim: 27.09.2026)
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Güvenilir Gıda (erişim: 27.09.2026)
